Turizm Sözlüğü 2026: Turizm Terimleri ve Anlamları A'dan Z'ye

Turizm terimleri nelerdir? Otelcilikte kullanılan terimler ne anlama geliyor? Inbound, outbound, DMO, MICE, wellness turizmi, medikal turizm, gastronomi turizmi ve destinasyon yönetimi ne demek? Turizm sektörü; otelcilikten havacılığa, seyahat acentelerinden tur operatörlerine, gastronomiden sağlık turizmine, kruvaziyerden MICE sektörüne kadar oldukça geniş bir terminolojiye sahip. Turizm Günlüğü olarak hazırladığımız Turizm Sözlüğü, seyahat edenlerin yanı sıra turizm öğrencileri, otel çalışanları, seyahat acenteleri, tur operatörleri, profesyonel turist rehberleri ve sektör profesyonelleri için turizmde kullanılan temel kavramları bir araya getiriyor. Bu rehberde turizm ve otelcilik terimleri, seyahat acenteciliği kavramları, havacılık terimleri ve uluslararası turizm terminolojisinin Türkçe karşılıklarını A'dan Z'ye bulabilirsiniz. Turizm alanında bilgi birikiminizi genişletmek, yeni terimler ve kavramlarla tanışmak mı istiyorsunuz? Turizm Sözlüğü tam size göre! Bu kapsamlı rehber, turizm sektöründe karşılaşabileceğiniz en önemli terimlerden oluşur ve bu terimlerin anlamlarını, kullanımlarını ve bağlamlarını detaylı bir şekilde açıklar. İster turizm profesyoneli olun, ister bu alanda yeni olun, Turizm Sözlüğü, sektör hakkında bilmeniz gerekenleri açık ve anlaşılır bir şekilde sunar. Sözlüğümüzle, turizm dünyasındaki kavramları ve jargonu kolayca öğrenebilir, bilgi birikiminizi genişletebilirsiniz. Turizm Sözlüğü ile turizm dilini konuşmayı öğrenin ve turizm sektöründeki bilginizi bir üst seviyeye taşıyın! Seyahat planınızı hazırlarken zorlanmamanız hatta keyif almanız için sizlere geniş kapsamlı turizm sözlüğü hazırladık. Sizlere şimdiden iyi seyahatler dileriz. Sözlük TDK'ya göre şöyle tanımlanır: “Bir dilin bütün ya da belli bir çağda kullanılmış sözcük ve deyimlerini abece sırasına göre alarak tanımlarını yapan, açıklayan ya da başka dillerdeki karşılıklarını veren yapıt.” Sözlükleri bir yanıyla, ilgili oldukları toplumların, mesleklerin aynası saymak yanlış olmaz. Uçak yolculuğuna çıkmadan önce bilmek isteyeceğiniz terimlerin yer aldığı ve birçok konuda size rehberlik edecek bir önceki #TGilekeşfet içeriğimize göz atmayı unutmayın: Havacılık terimleri seyahat sözlüğü A Turizm Sözlüğü 2026: Turizm ve Seyahat Sektöründe Kullanılan Terimler ve Anlamları A La Carte / Alakart: Restoranlarda yiyecek ve içeceklerin sabit bir menü fiyatı yerine ayrı ayrı fiyatlandırıldığı servis sistemi. Accommodation – Konaklama: Otel, hostel, tatil köyü, pansiyon, apart otel, kiralık konut ve benzeri tesislerde yolculara sunulan konaklama hizmetlerinin genel adı. ABTA: the Association of British Travel Agents, İngiliz Seyahat Acentaları Birliği. Acenta / Seyahat Acentesi: Ulaştırma, konaklama, tur ve diğer seyahat hizmetlerini tüketicilere sunan veya bu hizmetlere aracılık eden işletme. Açık Büfe: Misafirlerin önceden hazırlanmış yiyecek ve içeceklerden kendi tercihlerine göre seçim yapabildiği servis sistemi. Açıkhava Müzesi: Ender, ilginç ve eski eserlerin yer aldığı açık ziyaret alanı. Adult (Yetişkin): Normal olarak seyahat hizmetlerine tam ücret ödemesi gereken kişi. Adventure Tourism – Macera Turizmi: Doğa, fiziksel aktivite, kültürel etkileşim ve belirli ölçüde risk içeren seyahat türüdür. Dağcılık, trekking, rafting, kano, kayak, kaya tırmanışı, kanyon geçişi, dağ bisikleti ve tüplü dalış macera turizmi kapsamında değerlendirilebilir. Airport Code – Havalimanı Kodu: Havalimanlarını tanımlamak amacıyla kullanılan kodlardır. Örneğin İstanbul Havalimanı'nın IATA kodu IST, Londra Heathrow Havalimanı'nın kodu LHR'dir. APEX: Advance Purchase Excursion (fare). Sayısı ve satış zamanı kısıtlı olan ucuz biletler için kullanılan hava yolu tarifesi. B BAA: Önceden British Airports Authority olarak biliniyordu, şimdilerde ise Heathrow Airport Holdings Limited olarak geçiyor. İngiltere merkezli ve anlaşıldığı üzere Heathrow hava alanı ve başka bir kaç hava alanının işletmeciliğini yürütüyor. Bagaj Hakkı / Baggage Allowance: Bir yolcunun uçuş sırasında ücretsiz olarak taşıyabileceği bagaj miktarı. Limitler havayoluna, uçuşa ve bilet sınıfına göre değişebilir. Base Fare: Uçak biletinin vergi ve diğer ek ücretler eklenmeden önceki temel fiyatı. Blackout Period: Yoğun talep nedeniyle indirimlerin, kampanyaların veya ödül biletlerinin kullanılamadığı dönem. Boarding Pass – Biniş Kartı: Check-in işlemi sonrasında yolcunun uçağa binebilmesi için oluşturulan fiziksel veya dijital belge. Booking – Rezervasyon: Uçuş, otel, restoran, tur, araç kiralama veya başka bir seyahat hizmetinin önceden ayrılması işlemi. Business Tourism – İş Turizmi: İş veya profesyonel amaçlarla kişinin normal çalışma ve yaşam alanı dışına yaptığı seyahatleri kapsayan turizm türüdür. Toplantılar, kongreler, konferanslar, fuarlar ve teşvik seyahatleri bu alanın önemli parçalarıdır. Business Visitor – İş Amaçlı Ziyaretçi: Bir destinasyona temel olarak profesyonel veya ticari amaçla seyahat eden ziyaretçi. Back-to-back ticketing: Zıt başlangıç noktası ve zıt istikamete sahip gidiş dönüş bileti satın alıp, ilk ve son segmentlerini çaprazlama değiştirip kullanarak, minimum kalış süresine denk gelmeyen durumlarda yükselen ücretten daha az para ödemek için kullanılan bir taktik. Baggage allowance/ Limiti: Havayolu şirketinin belirlediği sınırlar içerisinde yolculara verilen ve kg üzerinden hesaplanan yük taşıma limiti. Ekonomi sınıfı için genelde 20 kg, ticari ve birinci sınıf yolcular için 30-40 kg oluyor. El bagajı ise neredeyse tüm hava yollarında her yolcu için tek çanta ve 8 kg sınırı ile oluyor. Bağlantılı Bilet: Birden çok havayolu biletinin birbirine bağlı şekilde ve aynı zamanda, tek bir sözleşmeyle yolcuya veriliş şekli. Bağlantılı Uçuş: Uçak yolculuğunda, hedef noktasına varıncaya kadar değiştirilen uçuş. Bahşiş: Bir hizmet görene hakkı olan ödemeden ayrı olarak verilen para. Balayı Paketi: Yeni evlenen çiftlerin konaklayacağı odalarda bazı lüks ilâvelere yer verilen, önceden plânlanan gezi paketi. Barboy: Barda çalışan komi. Barmen: Alkollü içkileri, alkolsüz sıcak ve soğuk içecekleri ve bunlarla birlikte hafif yiyecekleri sunmakta uzmanlaşmış erkek personel. Barmeyd: Alkollü içkileri, alkolsüz sıcak ve soğuk içecekleri ve bunlarla birlikte hafif yiyecekleri sunmakta uzmanlaşmış bayan personel. Base fare/rate: Esas ücret, biletlerin, vergiler ve diğer sürşarj eklemelerinden önceki fiyatıdır. Belboy: Otele gelen müşteriyi ön bürodan alarak, eşyaları ve oda anahtarı ile odasına götüren, müşteri adına gelen posta ve mesajı ileten ve otelden ayrılırken aynı şekilde ilgilenen görevli. Blackout Periods: Uçuşlara talebin yoğun olması sebebi ile indirim ve kampanyaların uygulanmadığı belirli gün ve zaman aralığı için kullanılan ifade. Budget / Low-cost airlines: Düşük fiyata hizmet sunan hava yolları için kullanılan ifadedir. Uçuşlar çoğunlukla ana hava yolu yerine uzaktaki ikincil bir hava alanından gerçekleşir, yiyecek içecek fiyata dahil değildir ve tarifelerinde esneklik payı yoktur. Bumped: Koltukların fazladan satılması durumunda ortaya çıkan bir durum, eğer şanslıysanız ticari sınıf veya birinci sınıf bir koltuğa sahip olabilirsiniz ancak genelde bir sonraki uçuşa yönlendiriyorlar. Bunun olmaması için kontrolden (check-in) erken geçmenizde fayda var. C Cancellation Charge – İptal Ücreti: Rezervasyonun iptal edilmesi nedeniyle hizmet sağlayıcı tarafından tahsil edilen ücret. Carrier – Taşıyıcı: Yolcu veya yükün taşınmasından sorumlu havayolu, demiryolu, denizyolu veya diğer ulaşım işletmesi. Charter Flight – Charter Uçuş: Tarifeli uçuşlardan farklı olarak tur operatörü, seyahat şirketi veya başka bir kuruluş tarafından belirli bir dönem ya da rota için kiralanan uçuş. Check-in: Yolcunun uçuş veya konaklama hizmetini kullanmaya başlamadan önce gerçekleştirdiği kayıt işlemi. Check-out: Konaklayan misafirin otelden ayrılırken hesabını ve diğer çıkış işlemlerini tamamlaması. City Tourism – Şehir Turizmi: Kültür, mimari, gastronomi, alışveriş, eğlence, etkinlik veya iş amacıyla şehir destinasyonlarına yapılan seyahatler. Coastal Tourism – Kıyı Turizmi: Deniz, göl veya nehir kıyılarında gerçekleştirilen yüzme, güneşlenme, sörf ve benzeri rekreasyon faaliyetlerine dayanan turizm türü. Cruise / Kruvaziyer Turizmi: Konaklama, yeme-içme ve eğlence hizmetlerini bünyesinde barındıran yolcu gemileriyle farklı destinasyonların ziyaret edildiği seyahat türü. Cultural Tourism – Kültür Turizmi: Ziyaretçinin bir destinasyonun somut ve somut olmayan kültürel değerlerini öğrenme, keşfetme ve deneyimleme motivasyonuyla gerçekleştirdiği seyahatlerdir. Tarih, mimari, sanat, müzik, edebiyat, gastronomi, gelenekler ve yaşam kültürü bu kapsamda değerlendirilebilir. Capacity-controlled fares: Sınırlı sayıda koltuk için belirlenen ucuz, indirimli fiyat tarifesi. Carry-on: El bagajı için kullanılan ifadelerden biri. City Pair: Kalkış ve iniş için seçilen şehirler. Companion Fare: Bir promosyonun parçası olarak satın alınan düşük ücretli diğer biletin tarifesine deniyor, genellikle iki kişilik seyahatler için oluyor. Contract of Carriage: Biletin alınması ile oluşan yolcu ve hava yolu arasındaki yasal taşıma/nakliye sözleşmesi. Confirmation: Hava yoluna, kesinlikle uçuşta yer alacağınızı bildirdiğiniz yazılı veya sözel iletişim. Construction Tickets: Gidiş dönüş yapabilmek için alınan tekli biletler. Connecting Point: Bağlantı uçuşu için, uçak değiştirilen hava alanı. Consolidators: Hava yolları kendileri indirim yapma konusunda genelde gönülsüzdür bu yüzden belirli sayıda koltuk biletini, toplu olarak ikinci bir partiye satarlar. Biletleri indirimli olarak satışa sunan ikinci parti kişi veya kurumlar için kullanılan ifadedir. Corporate Rate: Şirketlerin daha avantajlı fiyatlar için pazarlık etmesi sonucu onlara özel uygulanan ücret tarifesidir. Hangi hava yolu olacağına genellikle merkez ülke karar verir, ulusal hava yolları tercih edilir. Coupon: Check-in sırsında verilen biletin sözleşmeyi içeren kısmı. Çocuk Tarifesi: 2-12 yaş arasındaki çocuklar için uygulanan tarife. D Daily Deals: Belirli bir günde belirli bir satışı veya anlaşmayı teşvik eden yeni bir iş yapma yöntemi. Bu anlaşma genellikle e-posta veya kısa mesaj yoluyla dağıtılır ve genellikle 12-24 saat kullanılabilir hale getirilir. Destination – Destinasyon: Bir turistin seyahat ettiği ülke, şehir, bölge veya turizm alanı. Destination Management Organization (DMO) – Destinasyon Yönetim/Pazarlama Organizasyonu: Bir destinasyondaki kamu kurumlarını, turizm işletmelerini ve diğer paydaşları ortak bir turizm vizyonu doğrultusunda bir araya getiren organizasyon yapısıdır. Destinasyon stratejisi, tanıtım, pazarlama ve ürün geliştirme gibi görevler üstlenebilir. Domestic Tourism – İç Turizm: Bir ülkede ikamet eden kişilerin kendi ülkeleri sınırları içerisinde gerçekleştirdiği turizm faaliyetleri. Domestic Visitor – Yerli Ziyaretçi: Kendi ikamet ettiği ülke içerisinde turizm amaçlı seyahat gerçekleştiren ziyaretçi. Dead Line: İptal süresi. Opsiyon süresinin bitiş tarihi ile misafirin geliş günü arasındaki süredir. Deniz Turizmi: Su sporları, yatçılık, deniz ve kum banyosu gibi denizde yapılan faaliyetleri konu alan turizm organizasyonlarının doğurduğu olay ve ilişkilerin bütünü. Departure: Gidiş. Direkt Uçuş: Havayolu duraklama yapsa bile varılacak yere kadar uçak değiştirmeden yolculuk yapılan direkt uçuşlar. Discounted Tickets/ İndirimli bilet: Alış veriş yaparken hava yollarının sunduklarından daha uygun fiyata bilet satışları ile karşılaşabilirsiniz ancak bu biletlerin çeşitli kısıtlamaları oluyor. Nadiren de olsa hava yolları da promosyon ve özel kampanyalar yapabiliyor. Double Bed: Minimum 135x190 cm. ölçülerindeki yatak ülke standartlarına göre değişmekle beraber, genel olarak minimum ölçüler temel alınmıştır. Double Room: DBL. İki kişilik, tek yataklı oda. Double Twin: İki kişilik, iki yataklı oda. Dönüşü Açık Bilet: Gidiş-dönüş olarak alınan biletlerde, dönüşü istenilen bir tarihte yapılabilen bilet. Duty Free Shop: Uluslararası sulardan transit geçişte veya havaalanlarında, vergilendirilmemiş malların satıldığı dükkanlar. Duty-Free: Gümrük vergisi muafiyeti. E ETA: Estimated Time of Arrival, Tahmini Varış Zamanı EST: Eastern Standard Time (GMT -5 hrs), Doğu Standart Saati Ecotourism – Ekoturizm: Doğal ve kültürel çeşitliliği gözlemleme, öğrenme ve deneyimleme amacı taşıyan; çevrenin korunmasına ve yerel toplumun refahına katkıyı esas alan doğa temelli turizm türü. Education Tourism – Eğitim Turizmi: Eğitim, öğrenme, kişisel gelişim veya beceri kazanımının seyahatin temel motivasyonu olduğu turizm çeşidi. Üniversite programları, dil kursları, okul gezileri, spor eğitimleri ve mesleki gelişim programları bu kapsama girebilir. Excursionist – Günübirlik Ziyaretçi: Ziyaret ettiği destinasyonda geceleme yapmadan seyahatini tamamlayan ziyaretçi. Ekstra Tur: Tur şirketleri tarafından düzenlenen ve tur programı içerisine dahil olan turlar dışında kalan, farklı bölge ya da bölgeleri keşfetmek amacıyla düzenlenen olağan tur programı dışındaki ekstra gezilerdir. Excess Baggage: Bagaj limiti kurallarını geçen ağırlıkta bavullar için geçerli olan terim, birkaç kilo fazla bagajınız var ise şanslı olabilirsiniz ama genelde yüksek ücretler alınıyor. F Forms of Tourism – Turizmin Temel Türleri: Uluslararası turizm istatistiklerinde turizm hareketleri genel olarak domestic tourism (iç turizm), inbound tourism (gelen turizm) ve outbound tourism (giden turizm) olarak sınıflandırılır. Full Board – Tam Pansiyon: Konaklama ücretine kahvaltı, öğle ve akşam yemeklerinin dahil olduğu konaklama konsepti. French Bed: İki kişilik tek, geniş bir yatak. Fuar: Bir sektörden profesyonellerin ortaklıklar kurmak için buluştuğu bir yer. G Gastronomy Tourism – Gastronomi Turizmi: Bir destinasyonun yiyecek-içecek kültürünü deneyimlemeye dayanan turizm türüdür. Yerel yemeklerin tadılması, üreticilerin ziyaret edilmesi, gastronomi festivalleri ve yemek atölyeleri gastronomi turizminin parçalarıdır. Geceleme / Overnight Stay: Ziyaretçinin seyahat ettiği destinasyonda en az bir gece konaklaması. Günübirlik: 24 saati aşmayan kısa süreli seyahattir. Greenwich Mean Time (GMT): Uluslar arası standart saati, Greenwich ortalama zamanı (UTC – Coordinated Universal Time olarak da biliniyor.) Güzergâh: Yol kenarı, yol üstü uğranılacak, geçilecek yer. H Havaalanı Kodu: Üç harfli ve her havaalanı için özel olan kod. Örneğin Atatürk Hava Limanı IST, Heathrow LHR Health Tourism – Sağlık Turizmi: İnsanların fiziksel, zihinsel veya ruhsal sağlıklarını koruma veya geliştirme amacıyla gerçekleştirdiği seyahatleri kapsayan üst turizm kategorisidir. Medikal turizm ve wellness turizmi sağlık turizminin önemli alt alanlarıdır. High Season – Yüksek Sezon: Bir destinasyona yönelik turistik talebin yıl içerisindeki en yüksek seviyeye ulaştığı dönem. Hub: Havayolu şirketlerinin uçuş ağlarını organize ettikleri ve bağlantılı uçuşların önemli bölümünün gerçekleştirildiği merkez havalimanı. Hidden city ticketing: Bağlantılı bir uçak bileti satın alarak, bağlantı noktasını varış noktası olarak kullanıp daha düşük fiyata getirmek için kullanılan bir taktik ve bu durum genelde tek yönlü biletlerde oluyor. Bu durum hava yolları tarafından illegal bulunuyor. High Season: Yüksek sezon. House Keeper: Kat hizmetleri Şefi (H/K) House Keeping: Kat Hizmetleri (H/Kpg.) #TGilekeşfet önerisi: Havalimanı kontrol noktalarından hızlı bir şekilde nasıl geçilir? I IATA: International Air Transport Association, Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği. #TGilekeşfet önerileri: Havalimanlarının IATA kodları & Havalimanlarının ICAO kodları Inbound Tourism – Gelen Turizm: Bir ülkede ikamet etmeyen ziyaretçilerin o ülkeye gerçekleştirdiği turizm faaliyetleri. Türkiye açısından yabancı ziyaretçilerin Türkiye'ye yaptığı seyahatler inbound turizm kapsamında değerlendirilir. Inbound Tourism Expenditure – Gelen Turizm Harcaması: Yurt dışında ikamet eden ziyaretçilerin ziyaret ettikleri ülkede turizm kapsamında yaptığı harcamalar. Incentive Travel – Teşvik Seyahati: Şirketlerin çalışanlarını, satış ekiplerini veya iş ortaklarını performans ve motivasyon amacıyla ödüllendirmek için düzenlediği seyahatler. International Tourism – Uluslararası Turizm: Bir ülkeye gelen yabancı ziyaretçiler ile o ülkede yaşayan kişilerin yurt dışına gerçekleştirdiği turizm hareketlerinin bütününü ifade eder. International Visitor – Uluslararası Ziyaretçi: İkamet ettiği ülkenin dışına turizm amacıyla seyahat eden ziyaretçi. Incentive Tour: Teşvik, özendirme gezisi. Illegal Connection: İniş ve bir sonraki uçak kalkış zamanı, minimum yasal gerekliliğe uymayacak şekilde yapılan uçuş rezervasyonları. Indirect Flights: Yolcuların gidecekleri varış noktasına varana kadar olan süreçte, bir noktada uçak değiştirmesini gerektiren uçuşlar. Interline / Interlining: Gidilecek yere varabilmek için birden fazla hava yolu kullanmaya deniyor. Hava yolları arasında anlaşma varsa bagaj ve biletleme süreci kolay oluyor ancak bu birbirinden bağımsız hava yolları ile gerçekleşiyorsa bagaj transferi ile yolcuların ilgilenmesi gerekiyor. J Joint Fare: Gidilecek yer için farklı hava yolları kullanılacak ise, bazı hava yolları aralarında yasal bir anlaşma yaparak yolcuların bu anlaşmalı hava yollarını tercih etmesi durumunda, tek hava yolu şirketi kullanarak ödeyecekleri ücrete yakın bilet ücretini sunmasına olanak sağlıyor. Junior Suite: İçindeki yatma alanının oturma alanından bir bölme(paravana vb.) ile ayrıldığı geniş bir otel odası. #TGilekeşfet önerisi: Jet Lag nedir, neden olur, nasıl kurtulurum? L Low Season – Düşük Sezon: Bir destinasyona yönelik seyahat talebinin görece düşük olduğu dönem. Long-haul Flight – Uzun Menzilli Uçuş: Uzun mesafeli uluslararası veya kıtalararası uçuşlar için kullanılan ifade. K Kapalı Grup: Katılımcı sayısı ve program talepleri önceden belli olan gruplara seyahat acentesince hazırlanan paket tura katılan kişiler. Kapora: Müşteriden alınan ön ödeme. Kat Görevlisi: Otellerde odaları temizleyen ve düzenleyen bayan veya erkek eleman. King Size Bed: Minimum 183x200 cm. ölçülerindeki yatak ülke standartlarına göre değişmekle beraber, genel olarak minimum ölçüler baz alınmıştır. Kruvaziyer: Belirli bir süre içinde yolcuların gezme, eğlenme, dinlenme ihtiyaçlarını birlikte sağlayan ve kapsamlı bir organizasyonu gerektiren gemi turu. Kuver: Yemek düzenine göre masanın üzerine konulan servis malzemelerine verilen ad. #TGilekeşfet önerisi: Kabin memuru nasıl olunur, gerekli şartlar nelerdir? L Lobi: Müşteri veya konuk kabul salonu. Low Season: Sezon dışı, ölü sezon. Long Haul Flight: Uzun menzilli uçuş, jet-lag durumunun yaşanabileceği uzaklıkta yol ve zaman süresince yolculuk yapılacak uçuşlar için kullanılan ifade. Lowest Fare Routing (LFR): Seçilen destinasyon için mevcut en ucuz fiyat. Luggage Room: Bagaj ve emanet odası. M Maritime Tourism – Deniz Turizmi: Kruvaziyer, yatçılık, teknecilik ve deniz sporları gibi deniz temelli turizm faaliyetlerini kapsar. Medical Tourism – Medikal Turizm: Teşhis, tedavi, cerrahi operasyon, rehabilitasyon veya diğer tıbbi hizmetleri almak amacıyla gerçekleştirilen seyahat türü. Meetings Industry – Toplantı Endüstrisi: Kongre, konferans, kurumsal toplantı, fuar, sergi ve teşvik seyahatleri gibi profesyonel etkinlikleri kapsayan turizm alanı. MICE: Meetings, Incentives, Conferences/Conventions and Exhibitions/Events kavramlarının baş harflerinden oluşan ve toplantı, teşvik seyahati, kongre ve fuar sektörünü tanımlamak için yaygın olarak kullanılan ifade. Mountain Tourism – Dağ Turizmi: Dağlar ve yüksek coğrafyalarda gerçekleştirilen doğa, rekreasyon ve spor odaklı turizm faaliyetleri. Trekking, dağcılık ve bazı kış sporları bu kapsamda değerlendirilebilir. Minimum Connecting Time: Uçak değiştirmek için hava alanında harcanacak minimum zaman limiti, bu limitin dışında ki durumlarda Illegal connection ifadesi kullanılıyor. Multi-hop or Multi-leg: Sadece iki hava alanı arasında gerçekleşmeyen, yolculuk süresince birden fazla hava alanında durarak, uçak değiştirerek yapılan yolculuklardır, aynı hava yolu şirketi kullanmadan da yapılmasına rağmen, sorun yaşamamak için aynı hava yolundan bilet alınması tavsiye edilir. N National Tourism – Ulusal Turizm: Bir ülkede ikamet eden kişilerin hem kendi ülkelerinde hem de yurt dışında gerçekleştirdiği turizm faaliyetlerinin toplamı. Non-stop Flight – Aktarmasız Uçuş: Kalkış ve varış noktası arasında herhangi bir ara iniş gerçekleştirmeyen uçuş. No-show: Rezervasyonu bulunan yolcu veya misafirin belirtilen zamanda hizmeti kullanmak üzere gelmemesi. No-show Fee – No-show Ücreti: Rezervasyon sahibinin hizmeti kullanmaması nedeniyle uygulanabilen ücret. Net fare or Net rate: Biletin, üçüncü parti komisyonu ve vergiler eklenmemiş ücreti. Non-transferable: Sadece tek bir yolcu için kullanılabilen, başka yolcuya devredilemeyen bilet. O – Ö Online Travel Agency (OTA) – Online Seyahat Acentesi: Otel, uçak bileti, araç kiralama, tur ve çeşitli seyahat hizmetlerinin internet üzerinden aranmasına ve rezervasyonuna aracılık eden seyahat platformları. Outbound Tourism – Giden Turizm: Bir ülkede ikamet eden kişilerin başka ülkelere gerçekleştirdiği turizm faaliyetleri. Türkiye'de yaşayan bir kişinin tatil için İtalya'ya gitmesi outbound turizme örnektir. Overbooking – Fazla Rezervasyon: Bir otel veya ulaşım işletmesinin mevcut kapasitesinden daha fazla rezervasyon kabul etmesi. Overnight Visitor – Gecelemeli Ziyaretçi / Turist: Ziyaret ettiği destinasyonda en az bir gece konaklayan ziyaretçi. Oda Kahvaltı Konaklama: Konaklama yapılan tesiste konakladığınız oda ve otel bünyesinde verilen kahvaltı hizmetinden yararlanma demektir. Geriye kalan otel içindeki tüm hizmetler ücretlidir. Offline Connection: Birden fazla hava yolu ve uçak kullanarak yapılan yolculuk. Onlıne Reservation System: Online rezervasyon sistemi, müşterinin çevrimiçi rezervasyon yapmasına ve anında onay almasına olanak tanıyan bir sistem. Online Seyahat Acentası (OTA): Bir seyahat acentesi, seyahatleri için ihtiyaç duydukları her şeyi tek bir yerden rezerve etmek için bir gezgin tarafından kullanılabilir. Bu, otel rezervasyonları, uçuş rezervasyonları ve turlar, turistik yerler, etkinlikler gibi varış noktası içi rezervasyonları içerebilir. Open-jaw: Bir şehirden diğerine yolculuk yapıp, kalkış noktasına geri dönüşü farklı bir şehirden yapmanızı sağlayan bilet. Örneğin gidiş uçuşu Londra İstanbul, dönüş ise İzmir Londra şeklinde. Overnight: Geceleme Ön Rezervasyon: Müşterinin yüz yüze veya telefon ve internet aracılığıyla kendisine otel odası, ulaşım yolu bileti veya diğer acentecilik hizmetlerini ayırtması, rezerve etmesi işlemi. Ören Yeri: Doğal olayların ya da savaş, yangın etkisiyle yıkılan, terk edilen eski, antik yerleşme yeri kalıntısı, şehir veya kale yıkıntısı, harabe. Q QR Kod: QR kodu, bir tür matris barkodunun ticari markasıdır. Barkod, bağlı olduğu öğe hakkında bilgi içeren, makine tarafından okunabilir bir optik etikettir. Quality of a Tourism Destination – Turizm Destinasyonunda Kalite: Destinasyonun ziyaretçinin hizmet, güvenlik, hijyen, erişilebilirlik, iletişim, altyapı ve deneyim beklentilerini karşılayabilme düzeyi. P Package Tour – Paket Tur: Ulaşım, konaklama ve diğer turizm hizmetlerinden en az ikisinin bir araya getirilerek tek paket halinde satışa sunulduğu seyahat ürünü. Purpose of a Tourism Trip – Seyahatin Ana Amacı: Seyahatin gerçekleşmesindeki temel motivasyon. Tatil, iş, sağlık, eğitim, aile ziyareti veya diğer kişisel amaçlar seyahatin temel amacı olabilir. Package: Uçuş, otel ve diğer servislerin bir araya getirilip belirli bir fiyata satılması. Panoramik Şehir Turu: Genel şehir turu demektir. Bir araç eşliğinde ya da yürüyerek şehrin uzman bir rehber tarafından tanıtılmasıdır. Passenger Coupon: Biletin yolcuların kendi kayıtları için kullanabileceği, fatura sayılan kısmı. Penalty Fare: Bilet değişikliği ve iptali yapabilmek için ödenen ücret. Price List: Fiyat tarifesi. PDT: Pacific Daylight Time (GMT -8hrs) Pasifik Yaz Saati. #TGilekeşfet önerisi: Pasaport ile ilgili merak edilen her şey R Rural Tourism – Kırsal Turizm: Kırsal bölgelerde doğa, tarım, yerel yaşam, geleneksel kültür ve kırsal deneyimler etrafında gelişen turizm türü. Reservation – Rezervasyon: Bir seyahat veya konaklama hizmetinin belirli tarih ve koşullarla önceden ayrılması. Rehber: Profesyonel Turist Rehberi. Rehberlik Kimlik Kartı (RKK): Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen Turist rehberliği kimlik kartı. Rezervasyon Ücreti: Çevrimiçi bir satın alma işlemine ek olarak ortaya çıkan ayrı bir ek ücrettir. Genel olarak bu ücret, kart işlem ücretlerini, yönetici ücretlerini, müşteri hizmetleri ücretlerini ve daha fazlasını kapsar. Restricted to Airport Check-in: Koltuk ve uçuş kartı işlemleri yalnızca hava alanında yapılabiliyor. S Same-day Visitor – Günübirlik Ziyaretçi: Bir destinasyonu ziyaret eden ancak geceleme gerçekleştirmeyen ziyaretçi. Sports Tourism – Spor Turizmi: Bir spor etkinliğine katılmak veya izlemek amacıyla gerçekleştirilen seyahatler. Maratonlar, futbol karşılaşmaları, tenis turnuvaları, golf organizasyonları ve diğer spor etkinlikleri spor turizmi kapsamında değerlendirilebilir. Stopover: Nihai destinasyona ulaşmadan önce seyahat güzergâhındaki bir noktada belirli süre kalınması. Stop-sale: Otel, tur operatörü veya başka bir turizm işletmesinin belirli tarih veya ürünler için yeni rezervasyon kabulünü durdurması. Sağlık Turizmi: Birtakım hastalıkların iyileştirilmesi için içmeler, kaplıcalar, ılıcalar, deniz, dağlar, mağaralar, sanatoryumlar, prevantoryumlar ve benzerlerinden yararlanmak üzere yapılan seyahatler. Segment: Yolculuğun belirlenebilen kısmı, genellikle kalkış yeri ve varış yeri olarak tanımlanıyor. Seyahat Sağlık Sigortası: Hastalık, kaza, valiz kaybı gibi karşılaşılabilecek riskleri güvence altına alan bir çeşit sigorta türüdür. Servis Ücreti: Otel ve restoranlarda hesaba eklenen personel hizmetinin karşılığı. Shift: Çalışma saati (08.00/16.00 gibi). Short-haul Flight: Uzaklık ve zaman bazında havada geçirilen sürenin kısa olması durumunda kullanılan ifade. Sight Seeing Tour: Gezip görme turu. Single Farkı: Tek kişilik oda farkı. Çift kişilik odalarda tek kişi konaklandığında alınan ekstra ücrettir. Single Bed: Tek kişilik bir yatak. Single Room: SGL. Tek kişilik, tek kişinin kaldığı bir oda. Situated In, Ticketed In (SITI): Yolculuk için ayrılacağınız ülkeden bilet alınması. Situated Out, Ticketed Out (SOTO): Biletin gidilecek ülkeden alınması. Split ticketing: Daha düşük fiyata bilet alabilmek için, gidiş dönüş yolculuğu yerine ayrı ayrı yolculuk bileti alınması. Standby: Koltuk garantisi olmayan biletler için kullanılan ifade, yolcular bu durumda koltukların müsait olmasını bekliyor. Stop-Sale: Satışların durdurulması. Stopover: Gidilecek yere varana kadar, bir gecelik veya daha uzun süreli durakların olması. Bu çok uzun süreli uçuşları bölmek için yapılıyor. Surface sector – Open-jaw: Biletlerin farklı olan kalkış noktaları arasındaki mesafe, iki nokta arasındaki seyahatin organizasyonundan müşteri sorumlu oluyor. Suite: Bir salonla buna bağlanan bir veya daha fazla sayıda yatak odası bulunan konaklama ünitesi. #TGilekeşfet önerisi: Mutlaka yaptırmanız gereken seyahat aşıları T Tourism – Turizm: İnsanların olağan yaşam çevrelerinin dışına gerçekleştirdiği ziyaretlerle bağlantılı faaliyetlerin genel adıdır. Tourism Destination – Turizm Destinasyonu: Ziyaretçilerin konaklayabileceği; turistik ürünlerin, hizmetlerin, deneyimlerin ve çekiciliklerin bir araya geldiği fiziksel ve aynı zamanda marka kimliği taşıyan turizm alanı. Tourism Expenditure – Turizm Harcaması: Ziyaretçinin seyahati öncesinde ve seyahati sırasında turizmle bağlantılı mal ve hizmetlere yaptığı harcamalar. Tourism Industry – Turizm Endüstrisi: Konaklama, ulaşım, seyahat acenteciliği, tur operatörlüğü, yiyecek-içecek, eğlence ve diğer alanlarda ziyaretçilere doğrudan veya dolaylı hizmet sağlayan ekonomik faaliyetlerin bütünü. Tourism Product – Turizm Ürünü: Bir destinasyondaki doğal ve kültürel kaynaklar, çekim merkezleri, tesisler, hizmetler ve aktivitelerin ziyaretçiye sunduğu toplam deneyim. Tourism Satellite Account (TSA) – Turizm Uydu Hesabı: Turizmin bir ülke ekonomisine doğrudan ekonomik katkısını ölçmek amacıyla kullanılan uluslararası istatistik ve hesaplama sistemi. Tourism Sector – Turizm Sektörü: Ziyaretçilerin talep ettiği ürün ve hizmetleri üreten farklı ekonomik faaliyetlerin oluşturduğu sektörler bütünü. Tourism Trip – Turizm Seyahati: Bir ziyaretçinin olağan yaşam çevresinin dışında gerçekleştirdiği turizm kapsamındaki seyahat. Tourism Value Chain – Turizm Değer Zinciri: Bir turizm ürününün geliştirilmesinden ziyaretçiye ulaştırılmasına kadar geçen süreçlerin bütünüdür. Planlama, ürün geliştirme, paketleme, pazarlama, dağıtım, satış, ulaşım, destinasyon hizmetleri, insan kaynakları ve teknoloji bu zincirin parçalarıdır. Tourist – Turist: Ziyaret ettiği destinasyonda en az bir gece konaklayan ziyaretçi. Travel – Seyahat: Bir kişinin herhangi bir amaçla farklı coğrafi noktalar arasında gerçekleştirdiği hareket. Traveller – Seyahat Eden / Yolcu: Farklı coğrafi noktalar arasında herhangi bir amaç ve süreyle hareket eden kişi. Her turist bir seyahat edendir ancak her seyahat eden kişi turist olarak kabul edilmez. Trip – Seyahat: Kişinin olağan ikamet ettiği yerden ayrılmasıyla başlayıp geri dönmesiyle tamamlanan yolculuk. Ticket Issuance: Rezervasyon yapılan biletin satın alınması. TP: Tam pansiyon. Sabah kahvaltısı, öğle yemeği, akşam yemeği dahil konaklama konseptidir. Transit: Yolcunun, bir ülke veya şehirden, beklemeksizin ya da kısa bir süre içinde, uçak, vapur, tren veya otokar değiştirmek suretiyle geçişi. Trf: Transfer demektir. Bir şeyi bir yerden başka bir yere geçirme, taşıma ya da götürmedir. Genellikle tur süresince, yolcuların bir havalimanından otele, otelden havalimanına götürülmesine denmektedir. Triple (TPL): Üçlü Triple Room: TRP. Üç kişilik oda . Genelde iki kişilik(duble) odaya ilave yatak eklenerek oluşturulur. Tur Operatörü: Bir seyahat programını taşıt, konaklama, yeme-içme, eğlence, rehberlik, şehir turları dahil olmak üzere tek fiyat üzerinden hazırlayan ve perakendeci seyahat acentaları ya da tarifeli hava yolu şirketleri kanalı ile pazarlayan kişi veya kuruluş. Turizm: Asıl ikametgah dışındaki başka bir yere eğlence, tatil, kültür, arkadaş ve akraba ziyareti, aktif spor, toplantı, görev, iş, öğrenim, sağlık, transit vb. amaçlarla seyahat etmenin doğurduğu olayların bütünü. TÜRSAB: Türkiye Seyahat Acentaları Birliği. Twin Bed: İki ayrı yatak. Twin Double Room: İki, üç veya dört kişinin kalabileceği, iki kişilik iki büyük yatağı olan oda.(Family Room, Double-Double Room) Twin Room: İçinde tek kişilik iki yatak bulunan iki kişilik oda(Yataklar, ortak bir başucu panosu ile birbirine bağlanmış da olabilir.) U Urban Tourism / City Tourism – Şehir Turizmi: Şehirlerde kültür, mimari, gastronomi, alışveriş, eğlence, etkinlik veya iş amaçlarıyla gerçekleştirilen turizm faaliyetleri. Usual Environment – Olağan Yaşam Çevresi: Bir kişinin günlük yaşam rutinlerini gerçekleştirdiği coğrafi alan. Turizm istatistiklerinde kişinin olağan yaşam çevresinin dışına çıkması önemli kriterlerden biridir. Upgrade: Misafirin satın aldığı hizmetten daha yüksek kategoride bir oda, koltuk veya hizmet sınıfına geçirilmesi. V Vacation Home – Tatil Evi / İkinci Konut: Hane halkının esas ikamet ettiği konuttan farklı olarak çoğunlukla tatil ve dinlenme amacıyla kullandığı ikinci konut. Visitor – Ziyaretçi: Olağan yaşam çevresinin dışında bir destinasyona, genel olarak bir yıldan kısa süreyle ve ziyaret edilen yerde yerleşik bir işletme tarafından istihdam edilmek dışında bir amaçla seyahat eden kişi. Voucher: Seyahat acentesi veya tur operatörü tarafından düzenlenen; otel, transfer, yemek veya başka bir turizm hizmetinin satın alındığını ya da sağlanacağını gösteren belge. VIP (Very Important Person): Çok önemli kişi. Vize: Yurtdışı seyahatlerde gidilecek ülkeye giriş izni. Voucher: Kupon, Tur operatörü ya da seyahat acentesi tarafından hazırlanıp, yemek, konaklama, transfer v.b. hizmetlerin sağlanması karşılığında bunları sağlayanlara para yerine verilen ve operatörün söz konusu hizmet bedelini ödeme taahhüdünü taşıyan belgeler. #TGilekeşfet önerisi: Vize ile ilgili tüm merak edilenler Y Yarım Pansiyon: Yatak, kahvaltı ile öğle veya akşam yemeklerinden birini içeren konaklama tarifesi. Kısaltılmış sembolü "hb" dir. Yeşil Pasaport: Bordo (Umumi) pasaporttan farklı olarak en fazla 5 yıl geçerlilik süresine ve daha fazla dolaşım gücüne sahip olan bir pasaport türüdür. Yurt Dışına Çıkış Vergisi: Seyahat, ağır şekilde vergilendirilen bir hizmettir. Yolcuların çoğu da bilet ücretinin ne kadarının hükümetçe alındığının farkında değildir. İki ana vergi çeşidi vardır. Biletin satın alınması esnasında alınan bilet vergisi ve tahmin edileceği üzere, yurt dışına çıkış esnasında alında yurt dışına çıkış vergisi. #TGilekeşfet önerisi: Yolcu türleri ve hakları W Wellness Tourism – Wellness / İyi Yaşam Turizmi: Fiziksel, zihinsel ve ruhsal iyilik halini geliştirmeyi amaçlayan turizm türüdür. Fitness, sağlıklı beslenme, spa, yoga, meditasyon, rahatlama ve koruyucu sağlık uygulamaları wellness turizmi kapsamında değerlendirilebilir. Window of Convenience: Yolcuların ideal kalkış ve varış zamanı, artı eksi iki saat. Z Zorunlu Seyahat Sigortası: Paket tur kapsamında müşteriye taahhüt edilen hizmetlerin, acentanın iflası da dahil olmak üzere herhangi bir nedenle verilmemesi veya taahhüt edilen şekilde verilmemesinden kaynaklanabilecek sorumluluklarını kapsayan sigorta. Inbound ve outbound turizm arasındaki fark nedir? Turizm sektöründe en sık kullanılan iki kavramdan biri inbound, diğeri outbound turizmdir. Inbound turizm, başka ülkelerde yaşayan ziyaretçilerin bir ülkeye gelmesini ifade eder. Örneğin Almanya'da yaşayan bir turistin Antalya'da tatil yapması Türkiye açısından inbound turizmdir. Outbound turizm ise ülkede yaşayan kişilerin yurt dışına seyahat etmesidir. Türkiye'de yaşayan bir kişinin Yunanistan'a tatile gitmesi Türkiye açısından outbound turizmdir. Turist ile ziyaretçi arasındaki fark nedir? Her turist bir ziyaretçidir ancak her ziyaretçi turist değildir. Bir destinasyonda en az bir gece konaklayan ziyaretçi turist (overnight visitor) olarak sınıflandırılır. Geceleme yapmadan aynı gün geri dönen kişi ise günübirlik ziyaretçi (same-day visitor / excursionist) olarak tanımlanır. Sağlık turizmi ile medikal turizm aynı şey mi? Hayır. Sağlık turizmi daha geniş bir kavramdır. Sağlık turizmi insanların fiziksel, zihinsel veya ruhsal sağlıklarını geliştirmeye yönelik seyahatlerini kapsarken medikal turizm, teşhis, tedavi, operasyon ve rehabilitasyon gibi tıbbi hizmetlere yönelik seyahatleri ifade eder. Wellness turizmi de sağlık turizminin önemli alanlarından biridir. Gastronomi turizmi nedir? Gastronomi turizmi, ziyaretçinin bir destinasyonun yemek ve içecek kültürünü deneyimlemesinin seyahatin önemli motivasyonlarından biri olduğu turizm çeşididir. Yerel restoranların ziyaret edilmesi, yöresel ürünlerin tadılması, gastronomi festivalleri, üretici ziyaretleri ve yemek atölyeleri gastronomi turizminin parçaları olabilir. DMO nedir? DMO (Destination Management/Marketing Organization), Türkçede Destinasyon Yönetim veya Pazarlama Organizasyonu olarak kullanılmaktadır. DMO'lar kamu kurumları, özel sektör ve turizm paydaşlarını ortak bir destinasyon vizyonu çevresinde bir araya getirerek destinasyonun geliştirilmesi, yönetilmesi, tanıtılması ve pazarlanmasına katkıda bulunur. MICE turizmi nedir? MICE; toplantılar, teşvik seyahatleri, kongreler, konferanslar ve fuarlar etrafında gelişen iş turizmi alanını tanımlamak için kullanılan uluslararası bir terimdir. Okuma Önerisi: Etkinlik Endüstrisi Terimleri Sözlüğü: MICE ve Organizasyon Sektöründe A’dan Z’ye Kavramlar Sektörde “Meetings Industry – Toplantı Endüstrisi” kavramı da yaygın olarak kullanılmaktadır. Turizm değer zinciri nedir? Turizm değer zinciri; destinasyon planlamasından turizm ürününün oluşturulmasına, pazarlamadan satışa, ulaşımdan konaklamaya ve ziyaretçinin destinasyonda yaşadığı deneyime kadar birbirine bağlı faaliyetlerin bütünüdür. Ulaşım, altyapı, teknoloji, insan kaynakları ve diğer destek hizmetleri de turizm değer zincirinin önemli parçalarıdır. Turizm Uydu Hesabı (TSA) nedir? Tourism Satellite Account – Turizm Uydu Hesabı, turizmin ülke ekonomisindeki büyüklüğünü ve doğrudan ekonomik katkısını ölçmek amacıyla kullanılan istatistiksel çerçevedir. Turizm harcamaları, turizm sektörlerinin üretimi, katma değer, istihdam ve yatırımlar gibi göstergelerin ekonomik sistem içerisinde değerlendirilmesine yardımcı olur. Turizm türleri nelerdir? Turizm; seyahat motivasyonuna ve gerçekleştirilen faaliyete göre çok sayıda alt kategoriye ayrılabilir. En yaygın turizm türleri arasında kültür turizmi, gastronomi turizmi, sağlık turizmi, medikal turizm, wellness turizmi, spor turizmi, iş turizmi, MICE turizmi, ekoturizm, macera turizmi, kırsal turizm, dağ turizmi, şehir turizmi, kıyı ve deniz turizmi, kruvaziyer turizmi ve eğitim turizmi bulunmaktadır. Turizm hareketleri ise ziyaretçinin ikamet ettiği ülkeye göre iç turizm (domestic), gelen turizm (inbound) ve giden turizm (outbound) olarak sınıflandırılabilir.