Pasaport ile ilgili merak edilen her şey

Yurt dışına seyahat ederken kullanılan ve uluslararası şekilde kabul edilen bir tür kimlik belgesi olan pasaport nereden ve nasıl alınır? Pasaport başvurusu nasıl yapılır? Çeşitleri nelerdir? COVID-19 sonrası #HayatNormaleDönünce işinize yarayacak bilgileri #TGilekeşfet ‘meye başlayalım.

Yurt dışı seyahatleriniz için gerekli bir belge olan pasaport, talep üzerine yetkili kurumlar tarafından veriliyor. Pasaport başvurusu online ya da doğrudan kurum üzerinden yapılabiliyor. ‘Pasaport nasıl alınır?’ sorusuna geçmeden hemen önce Türkiye’de kullanılan pasaport çeşitlerini bilmekte fayda var. Çünkü pasaport türlerinden birini alabilmeniz için o türün şartlarını karşılıyor olmanız gerekiyor. İşte mesleki durumunuz ve statünüze göre alabileceğiniz pasaport çeşitleri:

1- Umuma mahsus pasaport (Bordo)

Türkiye’de pasaport başvurusu yapan her Türk vatandaşının pasaport türleri içerisinde en kolay alabildiği standart pasaport türüdür. Dolaşım gücü en sınırlı pasaport türü olmasından dolayı Avrupa ülkeleri, ABD, Avustralya gibi birçok ülkeye vize alarak seyahat edilebiliyor. Yani vizesiz seyahat edilecek ülkeler sınırlı sayıda olduğu için bu ülkeler dışında seyahat etmek istediğinizde vize başvurusu yapmanız gerekiyor.

Bordo pasaport sahibiyseniz vizesiz seyahat edebileceğiniz ülkeleri öğrenmek için “2020 yılında vizesiz gidebileceğiniz Asya ve Avrupa ülkeleri” yazısına göz atabilirsiniz. Vize isteyen bir ülkeye seyahat edecekseniz “Vize ile ilgili tüm merak edilenler” başlıklı yazımı okuyabilirsiniz.

Pasaport renginin uluslararası anlamı: Dünyada en yaygın şekilde kullanılan kırmızı kapaklı pasaportlar genellikle tarihsel veya güncel komünist sisteme sahip ülkeler tarafından uygulanmaktadır. Slovenya, Çin, Sırbistan, Rusya, Letonya, Romanya, Polonya ve Gürcistan vatandaşları kırmızı pasaportlara sahiptir. Avrupa Birliği’ne üye ülkeler, Hırvatistan hariç, bordo ve diğer tonlardaki pasaportları kullanmaktadırlar. Türkiye, Makedonya ve Arnavutluk gibi Avrupa Birliği’ne üye olmak isteyen ülkeler de birkaç yıl önce pasaportlarının rengini kırmızıya çevirmiştir.

2- Hususi pasaport (Yeşil)

1, 2 ya da 3. derecede unvana sahip devlet memurları, eski bürokratlar ve görevde olan il ve ilçe belediye başkanlarının görev süreleri boyunca sahip olabildiği pasaport türüdür. Bu pasaportu alabilen devlet memurları arasında doktor, öğretmen, yerel yönetimde görev yapan kişiler ve akademisyenler de yer alıyor. Kadrolu ya da sözleşmeli olarak 3 ve üzeri kadro derecesinde bulunan devlet memurları yeşil pasaport alabilir. İstifa ya da emeklilik gibi durumlarda da yeşil pasaport hakkından yararlanabilen bu kişilerin eşleri ve 25 yaşını aşmamış öğrenci çocukları da yeşil pasaport çıkarabiliyor. Avrupa ülkelerinin birçoğu ile dünyanın farklı bölgelerinde bulunan çok sayıda ülkeye vizesiz seyahat edebilme imkanını da içinde barındırıyor.

Pasaport renginin uluslararası anlamı: Birçok Müslüman ülke yeşil pasaport kullanmaktadır. Ör: Fas, Suudi Arabistan, Pakistan… Hz. Muhammed’in en sevdiği renk olarak kabul edilmesi ve aynı zamanda doğayı ve yaşamı simgelediği için bu renk tercih edilmiştir. Batı Afrika ülkelerinden Burkina Faso, Nijerya, Nijer, Fildişi Sahili ve Senegal’de yaşayan vatandaşlar da çeşitli tonlarda yeşil seyahat belgelerine sahip bulunuyor.

3- Diplomatik pasaport (Siyah)

Türkiye Cumhuriyeti’nde üst düzey görev yapan bürokrat ve devlet görevlilerinin kullandığı pasaport türüdür. Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcısı, TBMM Başkanı ve üyeleri, Diyanet İşleri Başkanı, Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay, büyükşehir belediye başkanları ile büyükelçi ve konsolosluk görevlileri gibi kişiler diplomatik pasaport sahibi olabiliyor.

Pasaport renginin uluslararası anlamı: Siyah kapaklı pasaportlar en nadir kullanılan pasaportlardır. Botsvana, Zambiya, Burundi, Gabon, Angola, Çad, Kongo, Malavi gibi bazı Afrika ülkelerinin vatandaşları bu pasaportu kullanmaktadır. Yeni Zelanda vatandaşları ise ülkenin rengi kabul edilmesi sebebiyle siyah pasaport kapağını kullanmaktalar.

4- Hizmet pasaportu (Gri)

Görev derecesi sebebiyle yeşil pasaport alamayan devlet memurları ve Türkiye’de hükümet ya da kurum ve kuruluşlarca yurt dışında görevlendirilen kişilere görevlendirildikleri süre boyunca verilen pasaport türüdür. Gri pasaport alabilecek meslek grupları arasında; sarı basın kartı gazeteciler, milli federasyonlara bağlı sporcular, araştırma görevlileri ya da akademisyenler, yurt dışı fuar ya da kongreye katılacak öğrenci, sporcu ya da kamu görevlileri de bulunmaktadır. Bu pasaport ile dünyanın birçok yerine vizesiz seyahat edilebilse de kişilere görev süresi boyunca verildiğinden kısa süreli oluyor ve görev dışında kullanılamıyor.

5- Geçici pasaport (Kırmızı)

Geçerli bir pasaportun olmadığı, yurt dışında pasaport kaybı, pasaport geçerlilik süresinin bitmesi, Türkiye’ye sınır dışı edilme ve zorunlu haller (hastalık, sağlık sorunu, aile üyelerinden kayıp) gibi durumlarda Türkiye’nin yurt dışındaki temsilcilikleri tarafından verilen pasaporttur.

Bu pasaport ile yurt dışından Türkiye’ye bir kez gelinebilir ve giriş hakkı tek seferliktir. Başvurusu da en çok yurt dışı seyahati sırasında pasaportunu kaybeden Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları tarafından yapılmaktadır. Bu durumda pasaportu alan kişinin süresi bitmeden ülkeye dönüş yapması gerekmektedir.

Mavi pasaport renginin uluslararası anlamı: Bu renk, en yaygın kullanılan ikinci pasaport kapağı rengidir. Mavi kapak, “yeni dünyayı” simgeliyor. 15 Karayip ülkesinde mavi pasaportlar kullanılıyor. Güney Amerika ülkeleri bloğu içinde mavi pasaport kapağı Mercosur (Güney Amerika ortak pazarına verilen isim) ile olan bağlantıyı simgeliyor. Buna Brezilya, Arjantin ve Paraguay dahildir. Burada istisna Venezuela; sendikaya ait vatandaşlarının kırmızı pasaportları bulunuyor. ABD vatandaşları sadece 1976 yılında pasaportlarını mavi kullanmışlardır.

Pasaport nasıl çıkarılır? Pasaport başvurusu adımları

  1. ADIM: Pasaport almak için Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün https://randevu.nvi.gov.tr/ web sitesine girin.
  2. ADIM: Siteye girdiğinizde PASAPORT yazan kategoriye tıklayın.
  3. ADIM: Karşınıza çıkan bilgilendirme metnini iyice okuyun ve istenilen şartları yerine getirdiğinizden emin olun. Bu bölümde başvuru ücretleri ve yatırılacağı yerler gibi bilgiler yer almaktadır. İstenilenleri yapmış iseniz bilgi metninde yer alan KABUL EDİYORUM seçeneğine tıklayın. (NOT: Pasaport almak için gerekli belgeler aşağıda listelenecektir. Bunların yanı sıra pasaport harç ücretini ve defter ücretini de ödemek zorundasınız. Ödemeleri başvuru aşamasından önce yatırmak zorundasınız. Ödemeler sadece anlaşmalı bankalara yatırılmaktadır. Anlaşmalı bankaları ve 2020 harç ve defter ücretlerini öğrenmek için yukarıdaki linke tıklayın.)
  4. ADIM: Karşınıza çıkan yeni sayfada sizden istenilen kimlik ve kişisel bilgilerinizi doğru ve eksiksiz bir şekilde girip devam edin.
  5. ADIM: Ardından çıkan yeni sayfada il ve ilçe seçiminizi yapın.
  6. Yeni tip Coronavirus COVID-19 nedeniyle her yerin kapalı olmasından dolayı ilçe seçimi yapılamadığından bir sonraki aşamaya geçilememektedir. Bu nedenle geri kalan adımlar ancak sistem açıldığında listemize eklenebilecektir.

Randevu oluştuktan sonra verilen tarihte istenen belgeler tamamlanmış bir şekilde kuruma gidilerek pasaport işlemleri süreci böylelikle tamamlanmış olacaktır.

Pasaport randevusu Nüfus ve Vatandaşlık İşleri randevu hattı olarak kullanılan ALO 199’dan alınabiliyor. Ancak ülkemizde etkinliğini artıran koronavirüs salgını nedeniyle Seyahat İzin Belgesi başvuru hattı olarak kullanılmaya başlanmıştır. Türkiye’nin 81 ili için seyahat izin belgesi nereden ve nasıl alınır? öğrenmek için bkz: İstanbul’da seyahat izin belgesi nereden alınır?

Fotoğraflı anlatım: E-Devlet’ten seyahat izin belgesine nasıl başvurulur?

Pasaport için gerekli olan belgeler

Gerekli belgeler, alınacak pasaport türüne göre değişiklik göstermektedir. Ancak tüm pasaport türleri için çoğunlukla aşağıdaki belgeler istenmektedir:

  • Kimlik belgesi: Nüfus cüzdanı, T.C Kimlik kartı veya geçici kimlik belgesi
  • 2 adet biyometrik fotoğraf
  • Pasaport harç ve defter/cüzdan bedeli makbuzu
  • Varsa eski pasaport
  • Reşit olmayan bireyler için muvafakatname
  • Ayrıca pasaport başvurusundan önce emniyet güçlerine parmak izi verilmesi gerekmektedir.

Gri – Hizmet pasaportu Başvurusu İçin Gerekli Belgeler:

  • Kimlik Belgesi : Nüfus Cüzdanı, T.C. Kimlik Kartı veya Geçici Kimlik Belgesi
  • 2 adet biyometrik fotoğraf
  • Pasaport defter bedelinin ödendiğine dair dekont
  • Görev onayı ve talep formu
  • Öğrenime devam eden çocuklar için öğrenci belgesi
  • Ergin olmayanlar veya kısıtlılar için muvafakat belgesi
  • Varsa eski pasaport
  • Engelli olan çocuklar için sağlık raporu

Yeşil – Hususi pasaport Başvurusu İçin Gerekli Belgeler:

  • Kimlik Belgesi: Nüfus Cüzdanı, T.C. Kimlik Kartı veya Geçici Kimlik Belgesi
  • 2 adet biyometrik fotoğraf
  • Pasaport defter bedelinin ödendiğine dair dekont
  • Hususi damgalı pasaport talep formu (Emekli veya çekilme nedeniyle hususi damgalı pasaport başvurusunda bulunan hak sahiplerinden talep formu yerine bir defaya mahsus mensubu bulunduğu kurum tarafından düzenlenmiş unvanı ve kadro derecesini gösterir resmi belge istenir.)
  • Öğrenime devam eden çocuklar için öğrenci belgesi
  • Ergin olmayanlar veya kısıtlılar için muvafakat belgesi
  • Varsa eski pasaport
  • Engelli olan çocuklar için sağlık raporu

Pasaport Geçerlilik Süresi Nedir?

Başvuru yaptıktan sonra harç yatırırken talep edilen geçerlilik süresine göre ücret ödenir. Geçerlilik süresi, pasaport belgesinin ne kadar süre ile seyahatlerde kullanabileceğini belirtir.

Ülkeler, asgari pasaport geçerlilik süresine göre vize verirler. Bu süre çoğunlukla 6 ay olmakla beraber bazı ülkeler 3 ay, bazı ülkeler 1 ay, bazı ülkeler 1 yıl geçerlilik süresi bulunan pasaporta sahip kişilerin vize başvurusunu kabul etmektedir.

Pasaport Ücretleri Ne Kadar?

Pasaport alırken harç ve defter bedeli olmak üzere iki bedel ödenir. Her yıl yeniden belirlenen bu ücretler geçerlilik süresine göre değişmektedir. 2020 yılı itibariyle pasaport ücret bilgileri şu şekildedir: Pasaport başvuru ücretleri

Pasaport Uzatma Nasıl Yapılır? Pasaport Yenileme Nasıl Yapılır?

Pasaport yenileme işlemi için il ve ilçe nüfus müdürlüğüne başvurulması gerekmektedir. Bunun için ilgili nüfus müdürlüğünden online randevu alınabilir ya da ALO 199 Vatandaş Etkileşim Merkezi’nden gerekli bilgiler edinilebilir. Yukarıdaki adımlarda yer alan linklere tıklayarak başvuru işlemlerinizi gerçekleştirebilirsiniz.

Pasaport başvurusu için gereken belgelerin yanı sıra eski pasaportla beraber nüfus müdürlüğüne başvurularak uzatma işlemi gerçekleştirilebilir.

Pasaport Uzatma Ücretleri Ne Kadar?

Pasaport uzatma özel olarak ücretlendirilmez. Standart pasaport ücretleri, uzatma işlemlerinde de geçerlidir.