Last Updated on 19 Ekim 2026 by Turizm Günlüğü
Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu, kentsel arkeolojik sit alanlarında zorunlu altyapı yatırımlarına ilişkin yeni bir düzenleme yaptı. Resmî Gazete’de yayımlanan karara göre koruma amaçlı imar planı hazırlanmadan önce su, enerji, ulaşım ve haberleşme altyapıları için bilimsel arkeolojik yöntemlerin ve koruma önlemlerinin dikkate alınması gerekecek.
Kentsel arkeolojik sit alanlarında altyapı yatırımlarına yeni düzenleme
Türkiye’nin tarihî kent merkezlerini ve arkeolojik mirasını ilgilendiren önemli bir düzenleme yürürlüğe girdi. Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu, kentsel arkeolojik sit alanlarında koruma amaçlı imar planı hazırlanana kadar gerçekleştirilebilecek zorunlu altyapı yatırımlarının koşullarını yeniden belirledi.
16 Ekim 2026 tarihli ve 33402 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 23 Eylül 2026 tarihli, 4390 sayılı ilke kararıyla, kentsel arkeolojik sit alanlarında kamu yatırımlarının hangi koruma koşulları altında değerlendirilebileceğine ilişkin hüküm yeniden düzenlendi.
Karar, özellikle tarihî kent merkezlerinde altyapı ihtiyaçlarının karşılanması ile kültürel mirasın korunması arasındaki hassas denge açısından önem taşıyor.
Danıştay kararı sonrasında yeni düzenleme
Düzenlemenin arka planında, Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 27 Haziran 2025 tarihli ve 3705 sayılı ilke kararına karşı açılan dava bulunuyor.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 24 Haziran 2026 tarihli ve 2026/357 sayılı kararıyla, kentsel arkeolojik sitlerde zorunlu kamu altyapı yatırımlarına ilişkin önceki düzenlemenin yürütmesi durduruldu.
Bunun üzerine Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu, ilgili hükmü yeniden ele aldı ve yeni bir ilke kararı oluşturdu.
Arkeolojik sit alanlarında hangi altyapı yatırımları yapılabilecek?
Yeni düzenleme, kentsel arkeolojik sitlerde koruma amaçlı imar planı hazırlanana kadar zorunlu altyapı kapsamındaki kamu yatırımlarına odaklanıyor.
Kararda özellikle şu altyapı ihtiyaçları belirtiliyor:
– Su altyapısı
– Enerji altyapısı
– Ulaşım altyapısı
– Haberleşme altyapısı
Bu yatırımların değerlendirilmesinde yalnızca teknik ihtiyaçlar değil, arkeolojik mirasın korunmasına ilişkin bilimsel yöntemler de dikkate alınacak.
Karara göre ilgili koruma bölge kurulunun izniyle yapılabilecek uygulamalarda, kentsel arkeolojik sitin mevcut kalıntılarına yapılacak müdahaleler ve koruma yöntemleri göz önünde bulundurulacak.
Koruma kurullarının izni belirleyici olacak
Düzenlemenin dikkat çeken yönlerinden biri, altyapı çalışmalarında koruma bölge kurullarının rolünün açık biçimde korunması.
Buna göre kentsel arkeolojik sit alanlarında zorunlu altyapı yatırımları, ilgili koruma bölge kurulunun izni çerçevesinde değerlendirilecek.
Uygulamalarda bilimsel arkeolojik yöntemlerin dikkate alınması, mevcut kültür varlıklarının korunması ve müdahalelerin koruma esaslarına uygun biçimde gerçekleştirilmesi gerekecek.
Dolayısıyla yeni ilke kararı, kentsel arkeolojik sit alanlarında her türlü inşaat faaliyetinin serbest bırakılması anlamına gelmiyor.
Tarihî kent merkezleri ve kültür turizmi açısından ne anlama geliyor?
Türkiye’de tarihî kent merkezlerinin önemli bir bölümü, günlük yaşamın ve turizm faaliyetlerinin devam ettiği kültürel miras alanlarından oluşuyor.
Bu bölgelerde ziyaretçi hareketliliği, yerel halkın ihtiyaçları ve mevcut altyapının yenilenmesi gerekliliği zaman zaman koruma süreçleriyle birlikte değerlendirilmek zorunda kalıyor.
Yeni ilke kararı, özellikle koruma amaçlı imar planı henüz hazırlanmamış kentsel arkeolojik sit alanlarında zorunlu kamu altyapı yatırımlarının hangi esaslar çerçevesinde ele alınacağını ortaya koyuyor.
Kültür turizmi açısından bakıldığında, tarihî alanların ulaşım, enerji ve diğer altyapı ihtiyaçlarının karşılanması önemli olmakla birlikte, gerçekleştirilecek müdahalelerin arkeolojik mirasa zarar vermemesi temel öncelik olmayı sürdürüyor.
Arkeolojik mirasın korunması temel şart
Düzenlemenin uygulamadaki etkisi, altyapı projelerinin niteliğine ve ilgili koruma bölge kurullarının vereceği kararlara bağlı olacak.
Bu nedenle yeni ilke kararının, tarihî bölgelerdeki bütün projelere otomatik izin verdiği şeklinde yorumlanmaması gerekiyor.
Resmî Gazete’de yayımlanan karar, kentsel arkeolojik sit alanlarında kamu hizmetlerinin devamlılığı ile kültür varlıklarının korunması arasında bilimsel koruma ilkelerine dayanan bir değerlendirme süreci öngörüyor.
