Turizm sektörü kalp krizi geçiriyor

Türkiye’deki turizm acenteleri pandemi nedeniyle sıkıntılı günler geçiriyor. Erken rezervasyonda satılan bir milyon tatilin müşterileri, ödediği paranın iade edilmesini istemeye başladı.

Koronavirüs dünyada ilk görülmeye başladığı andan itibaren bundan en çok etkilenen sektörlerden biri de turizm oldu. Türkiye’de ilk vakanın tespit edilmesiyle de Türkiye’deki acenteler için tehlike çanları çalmaya başladı.

11 Mart’ta ilk Covid-19 vakasının görülmesi, erken rezervasyon sisteminin bir anda çökmesine neden oldu.

2020 yazı için erken rezervasyonda bugüne kadar yaklaşık bir milyon satış gerçekleşmişti. Tatilini aylar öncesinden satın alan müşteriler acentelerden ödediği paranın iade edilmesini istemeye başladı. Herkesin aynı anda iade istemesi nedeniyle acenteler ödeme sıkıntısı yaşamaya başladı.

KORAY KÜÇÜKYILMAZ: İKİ TÜR KISKAÇ YAŞIYORUZ

Geçen yıl 750 bin tatil satan Tatilsepeti.com Genel Müdürü Koray Küçükyılmaz, satışlarının neredeyse yarısını erken rezervasyon döneminde yaptıklarını söylüyor. Erken rezervasyon döneminde havayolları ve otellere ödemelerin büyük bölümünün ödendiğini anlatan Küçükyılmaz, yaşanan sıkıntıyı DW Türkçe’den Serkan Ocak’a anlattı:

“PARA YA OTELDE YA DA UÇAK FİRMASINDA”

“Acenteler aslında otelle müşteri arasında bir aracı. Satış yaptığında acentelerin elinde para durmaz. Havayoluna, otele ödeme yapar. Şu anda iki türlü kıskaç var. Satışlar durdu. Nakit girdi yok. Müşteri parasının iadesini istiyor. Bunun için elde nakit olması gerekiyor. Para ya otelde ya da uçak firmasında…”

SİGORTALAR ÖDEME YAPMIYOR

Küçükyılmaz’ın verdiği bir başka bilgiye göre, normalde müşterilerin mesafeli satış sözleşmesinde “iade hakkı” yok. Ancak mağduriyet yaşanmaması için her satış için ayrı bir sigorta yapılıyor. Böylece herhangi bir sorun olduğunda 72 saat öncesine kadar müşteriler parasını iade alma hakkını garanti altına alıyordu. Ancak sigorta şirketleri pandemiyi “mücbir sebep” saydığı için şu anda herhangi bir ödeme yapmıyor.

Küçükyılmaz, Avrupa’da da benzer bir krizin yaşandığını ancak birçok ülkenin hükümet aracılığıyla bu sorunu çözdüğünü belirtiyor.

ALMANYA ÖRNEĞİ

Krizin nasıl çözüldüğüne dair Küçükyılmaz Almanya örneğini veriyor: “Seyahat acenteleri birliği hükümetle bir anlaşma yaptı. Tatil satın alanlara kupon verildi. Kuponlar 31 Aralık 2021’e kadar geçerli olacak, iade isteyenler de bu tarihten sonra alabilecek. Şirket batarsa da ödemeyi devlet yapacak. Türkiye’de turizm sektörünün şu anda kalp krizi geçirdiğini ve anında müdahale edilmesi gerektiğini belirten Küçükyılmaz, gecikecek bir önlemin işe yaramayacağının altını çiziyor.

VELİT GAZEL: İKİ HAFTA İÇİNDE 2.5 MİLYON TL İADE YAPTIK

Yurt dışı tur satışları yapan seyahat acentesi Gazella Turizm’in Yönetim Kurulu Başkanı Velit Gazel, sektörün müşteriler ve acentelerin el ele vermesiyle batmaktan kurtulabileceğini belirtiyor ve ekliyor:

“İki hafta içinde 2.5 milyon TL iade yaptık. Ancak bizden çok daha büyük firmalar var. Yüzlerce milyon liralık iadeler yapmalarının imkânı yok. Şu anda müşteriler haklı olarak paralarının iadesini istiyor. Ancak acenteler ödeme yaptığı için zor durumda.

“Seyahat acentelerinin normalde tüm alt yapısının satış üzerine olduğunu hatırlatan Gazel, şu anda iadeye yönelik sistemlerin kurulduğunu, bunun zaman aldığını ve herkesin sabırlı olup birbirine yardımcı olması gerektiğini kaydediyor.

METE VARDAR: SADECE AYAKTA KALMAK İSTİYORUZ

Normalde rekabet halindeki birçok firma pandemi döneminde ortak çözüm arayışına girmiş durumda. Salgının tek getirisinin kendileri için bu olduğunu belirten Jolly Tur Yönetim Kurulu Başkanı Mete Vardar, “Ya hep birlikte kurtulacağız ya da hep birlikte dibi göreceğiz” diyor.

Vardar’a göre, turizm sektörü bir bütün ve kurtuluş olacaksa tüm sektörün bundan kurtulması gerekiyor. İçinde bulundukları zor durumla ilgili de şunları söylüyor:

“Devletin üzerinde çok yük var anlıyoruz. Türkiye, dünyanın en önemli altı turizm ülkesinden biri. Almanya, İtalya, Yunanistan ne yaptıysa biz de benzer bir çözüm üretelim istiyoruz. “Bizi finanse edin” demiyoruz. Sadece ayakta kalmak istiyoruz.”

“KENDİ ÇAREMİZİ KENDİMİZ ÜRETMEYE ÇALIŞIYORUZ”

Tatil sattıkları misafirleri üzdükleri bir dönemden geçtiklerinin altını çizen Vardar, “Bu en istemediğimiz durum. Kendi çaremizi kendimiz üretmeye çalışıyoruz. Hediye çeki veriyoruz Müşterilerimizin yarısı bunu kabul ediyor. Ancak işsiz kalanlar var. İzne çıkarılıp izin hakkı bitenler var. Onlar da haklı. Bugün çözüm bulunmazsa çok ciddi sıkıntılar yaşayacağız” diyor.

Vardar, tüm turizm birliklerinin ve Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yanlarında olduğunu ancak sebebini bilmedikleri bir şekilde tedbir konusunda birtakım adımların atılması konusunda işlerin ağır gittiğini belirtiyor.

TÜRSAB: MADDİ YARDIM DEĞİL, YASAL DÜZENLEME BEKLİYORUZ

Korona virüs salgınının tam da sezonunun başında patlak verdiğini, turizmi çok kötü etkilediğini kaydeden Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği (TÜRSAB) Yönetim Kurulu Başkanı Firuz Bağlıkaya ise, “Şu anda charter uçuşlarının başlaması gerekiyordu. Ancak tüm paydaşlar şu anda çok zor günler yaşıyor” dedi.

Bu dönemde herkesin maddi destek, hibe istediğini belirten Bağlıkaya, DW Türkçe’ye yaptığı açıklamada herhangi bir maddi destek değil, sadece küçük bir yasal düzenleme beklediklerini söyledi.

“İPTAL ÖDEMELERİ HAVAYOLLARI GİBİ OLSUN”

“Seyahat acentelerinin iptal ödemeleri havayolları gibi olsun” diyen Bağlıkaya’ya göre, bu talep devlete herhangi bir maddi yük getirmiyor. Taleplerini Ticaret Bakanlığı’na yazılı olarak da ilettiklerini kaydeden Bağlıkaya, yasal düzenlemenin çıkmaması halinde idare edemeyecek firmalar olduğunu dile getirdi. (DW Türkçe / Serkan Ocak)