20. yüzyılın Türkiye turizminde çevreci direnişin ayak sesleri

Doğu ile Batı arasında bir köprü görevi gören ve uzun yıllar boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapan Türkiye, geçmişten günümüze kadar çeşitli turist kafileleri ağırlıyor. Tarihi kültürel özelliklerini turizm alanında da hak ettiği konuma getirmek için çalışan Türkiye, bunu ne kadar başarabildi? Türkiye, turizm için, sahip olduğu doğayı nasıl göz ardı etti?

BBC’nin 1988’li yıllarına ait Türkiye turizmi ile ilgili hazırlamış olduğu belgesel, o dönemlerde Türk ekonomisinin turizme ihtiyacı olduğu ancak aşırı hızlı büyüyen turizmin doğayı nasıl tahrip ettiği yönündeki yaşananları gözler önüne seriyor. Günümüz Türkiye turizminin habercisi olan bu arşiv görüntülerinde bir dönemler ülkemizin tanrı misafirlerine sunacağı çok şeyi vardı. Peki ya şimdi?

Halka açık plajların zincirlenmesi mi dersiniz, ihalesiz, duyurusuz turizm tahsisleri mi dersiniz, siz ya da biz ne dersek diyelim Türkiye’nin geleceği ve gelecek kuşakların nasıl korunacağı koca bir bilinmezlik.

İnsan her yerde aynı, siyasetçi her yerde siyasetçi, söylemler icraatların tam tersi. Rant için, para için artık neler yapılmıyor ki?.. 

İstanbul, Kuşadası, Bodrum, Dalyan ve Patara‘da gerçekleştirilen çekimlerde otel işletmecisinden turizm çalışanına, turist rehberlerinden acentecilere kadar sektörde faaliyet gösteren pek çok kişinin bu konudaki görüşlerine başvurulmuş. Dönemin Kültür ve Turizm Bakanı Tınaz Titiz de röportaj yapılan isimler arasında yer alıyor.

İşte o görüşlerden bazıları:

Dönemin Kültür ve Turizm Bakanı Tınaz Titiz: İspanya kıyılarındaki dev beton binaları herkes bilir. Bunlar kıyıları bozuyor. Biz bu, kötü deneyimlerden çok şey öğrendik. Bu yüzden betonsuz yaklaşım kavramını icat ettik.

Seyahat Acentesi Yetkilisi David Bennett: Bakanlar, betondan yana olmadıklarını açıktan ifade etseler de bu ucube yapıları görüyorsunuz. 7 katlı bina yapılmış. Kuşadası’nda bu güzel koyu görüyorsunuz. Bu otelleri doğal yapıyı bozmadan, tepeye yayılacak şekilde inşa edebilirlerdi. O şekilde güzel olurdu ama bu ucubeyi görüyorsunuz. Bu tam bir beton politikası. Bunun daha estetik bir şekilde yapılmaması üzüntü verici.

Seyahat Acentesi Yetkilisi David Johnson: Birçok tur operatörü çok sayıda insanı buraya getirecek. Bu Türkiye’yi batırabilir de, çıkarabilir de. Tatil fiyatlarını düşürmeyi başardık. İngiltere’nin orta ve kuzey kesimlerinden İskoçya’dan insanların İspanya’ya gitmek yerine Türkiye’yi ziyaret etmesi çok önemli. Türkiye’de çok güzel şeyler var ve şimdi bunları, görece ucuz bir fiyata, ortalama bir İngilize sunabiliyoruz.

Otel İşletmecisi Oktay Üçüncü: Aynı mimari tarzı sürdürmüyorlar, en büyük problem bu. Eski tarzı sürdürseler büyüme olumlu olabilir, ama maalesef büyük binalar yapıyorlar. Düzensiz duruyorlar.

Emekli gece kulübü şarkıcısı Dalyan sakini June Haimoff: Kişi olarak ben tek bir sesim ama birçok sesten biriyim ve bu çok iyi bir şey. Hem burada hem de dışarıda buranın güzellikleriyle ilgili, olduğu gibi korunması, betona boğulmaması konusunda büyük bir duyarlılık var. Doğal güzellikler açısından burası bir cennet. Ama yanlış yerde yanlış yapılarla mahvedildiğini görmek çok sinir bozucu. Dalyan’da buna izin vermeyin. Çünkü Dalyan bir cennet.

Dönemin Kültür ve Turizm Bakanı Tınaz Titiz: Bu oldukça ilginç bir kavram. Turist istilasıyla ne demek istediniz? Eğer bozan anlamında kullanıyorsanız bu ciddi bir şeydir ve durdurulmalıdır ancak bozucu olmayan bir yolsa bu, durdurulmamalıdır. Bizim düzenlemelerimize göre, bazı bozulmalar durdurulabilir, sorun yok. Ancak tüm Avrupa çapında bu tür sorunların yaşandığını düşünüyorum. Bazı alanlar, kültürel miraslar turistler tarafından zarar görüyor. Benzer şeyler Türkiye’de de olsa da, bunlar büyük ölçekte, çok kaygı verici değil.

David Bellam‘a ait bir söz şöyle der; “Fotoğraftan başka bir şey almayın, ayak izinizden başka bir şey bırakmayın!

Kendimizin saygı duymadığı bu güzel coğrafyaya turistlerin saygı duymasını, özen göstermesini beklemek ne kadar gerçekçi olur bizler için?

Belgeselin tamamını izlemek için tıklayın: https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-45478972