Ölmeden önce mutlaka görülmesi gereken 11 Lahit

Sidamara Lahdi - İstanbul Arkeoloji Müzeleri
Sidamara Lahdi - İstanbul Arkeoloji Müzeleri

Ölmeden önce mutlaka görülmesi gereken 11 Lahit seçildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı ‘Türkiye Kültür Portalı’ web sayfasından ‘Görülmesi Gereken 11 Lahit’i belirledi.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye’deki müzelerde dünyaca ünlü örnekleri bulunan ve yaşamın, tarihin ve sanatın ölümsüz detaylarını betimleyen bu ihtişamlı eserlerden ‘Türkiye Kültür Portalı’ yayınladığı ‘Görülmesi Gereken 11 Lahit’i belirledi…. Bakanlık seçkinin hazırlanmasındaki katkılarından dolayı Konya Selçuk Üniversitesi Klasik Arkeoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ertekin Doksanaltı’ya teşekkür etti.

Sidamara Lahdi - İstanbul Arkeoloji Müzeleri 1- Ölmeden önce mutlaka görülmesi gereken 11 Lahit
Sidamara Lahdi – İstanbul Arkeoloji Müzeleri 1- Ölmeden önce mutlaka görülmesi gereken 11 Lahit-Fotoğraf: Gülcan Acar

Sidamara Lahdi – İstanbul Arkeoloji Müzeleri

Sidamara Lahdi, Konya-Ereğli Karaman yolu üzerindeki Ambar köyünde bulunmuş ve 1901 yılında İstanbul Arkeoloji Müzeleri’ne getirilmiştir. Eski adı Sidamara olan köyde bulunduğu için Sidamara ismiyle anılan ve MS 2-3. yüzyıla ait lahit, 32 tonluk ağırlığı ile dünyanın en ağır lahdi olarak bilinmektedir. Beyaz mermerden yapılan lahit, kapak ve sandukadan oluşmaktadır. Kapağın üstünde lahdin ait olduğu düşünülen kişi ve eşi yarı uzanmış şekilde tasvir edilmiş olup bu iki figürün ayak ve başuçlarında iki eros bulunmaktadır. Kapağın frizindeyse (genellikle kabartmalarla bezeli arşitrav ve korniş arasında yer alan yatay dizi, kuşak) erosların aslan, ayı ve panter gibi hayvanlarla birlikte yaptığı mücadele tasvir edilmiştir.

Altıkulaç Lahdi - Troya Müzesi-
Altıkulaç Lahdi – Troya Müzesi- Ölmeden önce mutlaka görülmesi gereken 11 Lahit

Altıkulaç Lahdi – Troya Müzesi

Altıkulaç Lahdi veya Çan Lahdi (Çanakkale’nin Çan İlçesine bağlı Altıkulaç köyünde bulunması nedeniyle bu şekilde de isimlendirilmiştir), boyalı mermer bir lahit olup MÖ 4. yüzyılın başlarına tarihlenmektedir (MÖ 400-375). Antik Troas bölgesinin güneydoğusunda Çanakkale Çan İlçesindeki Çingenetepe Tümülüsündeki bir mezar odasında 1998 yılında bulunmuştur.

İskender Lahdi - İstanbul Arkeoloji Müzeleri
İskender Lahdi – İstanbul Arkeoloji Müzeleri- Ölmeden önce mutlaka görülmesi gereken 11 Lahit -Fotoğraf: Tanıtma Genel Müdürlüğü

İskender Lahdi – İstanbul Arkeoloji Müzeleri

İskender Lahdi, 1887 yılında Osman Hamdi Bey’in Lübnan’daki Sidon (Sayda) Kral Nekropolisi’nde gerçekleştirdiği kazılarda bulunmuştur. Kapak ve sanduka kısmı olmak üzere iki kısımdan oluşan lahit, pentelikon mermerinden yapılmıştır. MÖ 4. yüzyılın son çeyreğine tarihlenen lahdin, Büyük İskender’e değil Sidon Krallarından Abdolonymos’a ait olduğu düşünülür. İskender’in İssos Savaşında Pers Kralı III. Darius’u mağlup etmesi sonucu kendisine Sidon kapıları açılmış ve Sidon’a geldiğinde Abdolonymos’u Sidon Kralı olarak tayin etmiştir. Bu durumun anısından ötürü Kral Abdolonymos’un kendi lahdi üzerinde Büyük İskender’e ve İssos Savaşı’ndan bir kesite yer verdiği düşünülür.

Herakles Lahdi - Konya Arkeoloji Müzesi
Herakles Lahdi – Konya Arkeoloji Müzesi-Ölmeden önce mutlaka görülmesi gereken 11 Lahit -Fotoğraf: Konya Arkeoloji Müzesi

Herakles Lahdi – Konya Arkeoloji Müzesi

1958 yılında Beyşehir Yunuslar’da (Pappa Antik Kenti) bir inşaat yapımı esnasında açığa çıkan lahit, Anadolu’da şimdiye kadar bulunmuş, yüksek kabartma tekniğinde yapılan Herakles lahitlerinin en iyi örneğidir.

Ağlayan Kadınlar Lahdi - İstanbul Arkeoloji Müzeleri
Ağlayan Kadınlar Lahdi – İstanbul Arkeoloji Müzeleri- Ölmeden önce mutlaka görülmesi gereken 11 Lahit

Ağlayan Kadınlar Lahdi – İstanbul Arkeoloji Müzeleri

Ağlayan Kadınlar Lahdi, 1887 yılında Osman Hamdi Bey’in Lübnan’da yer alan Sidon Kral Nekropolisi’nde gerçekleştiği kazılarda bulunmuştur. Lahit üzerindeki ikonografik sahne nedeniyle Ağlayan Kadınlar olarak isimlendirilmiştir.

Akhilleus Lahdi - Adana Müzesi
Akhilleus Lahdi – Adana Müzesi- Ölmeden önce mutlaka görülmesi gereken 11 Lahit -Fotoğraf: Adana Müzesi

Akhilleus Lahdi – Adana Müzesi

Akhilleus Lahdi, Attika olarak adlandırılan savaş sahnelerinin anlatıldığı 2. Grup Akhilleus Lahitlerine örnektir. Lahdin dört cephesinin köşe bölümleri plasterlerle sınırlandırılmıştır. Torre Nova (Küçük Asya Lahitleri) grubuna giren bu lahit, Geç Antoninler Dönemi özelliklerini taşımaktadır.

Aurelia Botiane Demetria Lahdi - Antalya Müzesi
Aurelia Botiane Demetria Lahdi – Antalya Müzesi- Ölmeden önce mutlaka görülmesi gereken 11 Lahit -Fotoğraf: Antalya Müzesi

Aurelia Botiane Demetria Lahdi – Antalya Müzesi

Aurelia Botiane Demetria, MS 2. yüzyılda Perge’de yaşamış, kentin ileri gelen yurttaşlarından, olasılıkla hububat deposu yöneticiliğini üstlenen kişidir. Aurelia Botiane Demetria Lahdi, 1997 yılında Perge Batı Nekropolisi’nden kaçakçılar tarafından çıkarılmış ve satılmak üzereyken güvenlik güçlerince ele geçirilmiştir. Eser, “Sütunlu Küçük Asya Lahitleri” grubuna bir örnektir. Üç yanı sütunlarla bölünmüş olan lahdin kapağı kline şeklindedir. Kline (Antik Yunan’da dikdörtgen formlu ve dört ayaklı divan ya da sedir benzeri bir tür mobilya) üzerine karı ve koca yan yana uzanmıştır. Lahdin sahibi olan kadının yüzü portre olarak işlenmiş ancak erkeğin başı işlenmemiştir. Bunun sebebi, erkeğin defnedilmemiş olması veya defnedilmiş olsa bile başının işlenmesi için zaman ya da paranın yeterli olmamasıdır. Kline, bitkisel bezemelerle süslüdür. Klinenin ön kısmında ellerinde birer kuş tutan Eroslar, bir at başı ve aslan bulunmaktadır.

Likya Lahdi - İstanbul Arkeoloji Müzeleri
Likya Lahdi – İstanbul Arkeoloji Müzeleri- Ölmeden önce mutlaka görülmesi gereken 11 Lahit -Fotoğraf: İstanbul Arkeoloji Müzeleri

Likya Lahdi – İstanbul Arkeoloji Müzeleri

Likya Lahdi, 1887 yılında Osman Hamdi Bey’in Lübnan’da yer alan Sidon Kral Nekropolisi’nde gerçekleştiği kazılarda bulunmuştur. Sidon’daki kraliyet soyundan gelen yöneticilerden birine ait olduğu düşünülen lahdin kime ait olduğu bilinmemektedir. Kapak ve sanduka olmak üzere iki kısımdan oluşan lahit, paros mermerinden yapılmıştır.

 

Eroslu Lahit - Side Müzesi
Eroslu Lahit – Side Müzesi-Ölmeden önce mutlaka görülmesi gereken 11 Lahit-Fotoğraf: Side Müzesi

Eroslu Lahit – Side Müzesi

Eroslu Lahit, 1947 – 1966 yılları arasında Side Antik Kenti Doğu Nekropol kazısında, kısmen ayakta duran bir anıtmezarın içinde bulunmuştur. Her yönünde Erosların tasvir edildiği önemli lahitler arasında gösterilmektedir.

Dionysiak Lahdi - Antalya Müzesi
Dionysiak Lahdi – Antalya Müzesi- Ölmeden önce mutlaka görülmesi gereken 11 Lahit -Fotoğraf: Antalya Müzesi

Dionysiak Lahdi – Antalya Müzesi

Dionysiak Lahdi, Perge Batı Nekropolisi’ndeki M9 kodlu mezar yapısının ikinci katında 2003 yılı kazılarında bulunmuştur. Pentelikon mermerinden yapılmış olan lahdin üzerinde ölü portreleri bulunan klineli bir kapağı vardır. Teknesinde ise Dionysos ve onunla ilgili figürlerin bulunduğu bir frize sahiptir. Portre ve üslup özellikleri ile benzerleri göz önünde bulundurulursa lahit, MS 3. yüzyılın ikinci yarısına tarihlendirilebilir. Gerek tekne tipi, gerek kapak özellikleri ve gerekse malzemesi ile Attika atölyesi özellikleri göstermektedir.

Polyksena Lahdi – Troya Müzesi
Polyksena Lahdi – Troya Müzesi- Ölmeden önce mutlaka görülmesi gereken 11 Lahit -Fotoğraf: Troya Müzesi

Polyksena Lahdi – Troya Müzesi

Polyksena Lahdi, Çanakkale Kızöldün Tümülüsü’nde, 1994 yılında bir kaçak kazı ihbarı üzerine yapılan kurtarma kazısında bulunmuştur. MÖ 6. yüzyıla ait olup Anadolu’da, bugüne kadar bulunan figürsel anlatımlı lahitlerin en erken örneğidir. Uzun kenarlarından birinde, Troya Kralı Priamos ile kraliçe Hekabe’nin küçük kızları olan Polyksena’nın kurban edilmesi olayı betimlenmiştir. Bu nedenle eser Polyksena Lahdi olarak anılmaktadır.

Kaynaklar: İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Troya Müzesi, Side Müzesi, Antalya Müzesi, Adana Müzesi, Konya Müzesi